Na severoistoku Srbije, grad Bor izrastao je oko nekih od najznačajnijih ležišta bakra i zlata u Evropi.
Foto: Screenshot (YoutubeDW Fokus)
Kako piše Politiko, od 1940-ih region je brzo privukao radnike iz cele Jugoslavije.
Majdanpek, koji se nalazi samo 70 kilometara dalje, proširio se oko drugog ogromnog nalazišta, čije se rezerve procenjuju na više od 600 miliona tona rude. Decenijama su ova rudarska središta održavala jugoslovensku tešku industriju, ali danas je to nasleđe sve krhkije.
Od 2018. rudarski kompleks je preuzeo kineski državni konzorcijum Zijin Mining, koji je investirao 2,3 milijarde evra kako bi povećao proizvodnju. Ekspanzija daleko prevazilazi industriju – ona transformiše zemlju i živote njenih stanovnika. Cele porodice posmatraju kako njihovi domovi, imanja i uspomene nestaju dok naselja gutaju rudnici.
Vlada Srbije nije uspela da ponudi smislene alternative za preseljenje.
Ekološka cena je ogromna: uništavaju se šume i reke, divlje životinje su ugrožene, a stanovnici trpe jedan od najzagađenijih vazduha u Evropi.
U međuvremenu, sve veća kineska radna snaga, koja sada broji hiljade, uglavnom je izolovana u zatvorenim kampovima, retko se mešajući sa lokalnim stanovništvom, ostavljajući za sobom ogromno, ali neuhvatljivo prisustvo.
Bor i Majdanpek ilustruju širi obrazac. Godine 2022, kineske investicije u Srbiji izjednačile su se sa ukupnim ulaganjem svih 27 zemalja EU po prvi put, izazivajući pitanja o suverenitetu i neokolonijalnom uticaju. Debata se zaoštrila nakon urušavanja Železničke stanice u Novom Sadu 20204. koju su renovirali Kinezi, što je izazvalo talase protesta.
Dok Zijin Mining nastavlja da širi svoj trag, region i njegovi ljudi ostaju zarobljeni u borbi između ekonomskog profita i sporog brisanja kolektivnog sećanja – domova koji nestaju, tradicija i istorije zajednica koje su ugrožene.
